مصاحبه با خانم شیرمراد مدیر مدرسه علمیه فاطمه الزهرا سلام الله علیها شهرستان اسلام آبادغرب
درخشش مدرسه علمیه فاطمهالزهرا(س) اسلام آبادغرب در عرصه پژوهش؛ از مشارکت 85 درصدی طلاب جاری در فراخوان ها تا کسب رتبههای برگزیده کشوری
چهارشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۵ ساعت ۱۳:۵۸:۱۲

در راستای تبیین جایگاه پژوهش در مدارس علمیه خواهران و معرفی ظرفیتها و موفقیتهای علمی طلاب، گفتوگویی با خانم فرشته شیرمراد، مدیر مدرسه علمیه فاطمهالزهرا(سلاماللهعلیها) شهرستان اسلام آبادغرب، انجام دادهایم. وی در این گفتوگو ضمن تشریح رویکردهای پژوهشی مدرسه، به مهمترین برنامهها، دستاوردها و ابتکارات معاونت پژوهش و همچنین عوامل مؤثر در انتخاب ایشان بهعنوان معاون پژوهش برتر کشوری پرداخت.
پژوهش، یکی از ارکان اساسی نظام تعلیم و تربیت حوزوی است
لطفاً در ابتدا درباره رویکرد و سیاستهای کلی مدرسه در زمینه توسعه و تقویت فعالیتهای پژوهشی و جایگاه پژوهش در برنامههای آموزشی توضیح دهید.
ما پژوهش را یکی از ارکان اساسی نظام تعلیم و تربیت حوزوی میدانیم و معتقدیم طلبه موفق صرفاً کسی نیست که از دانش دینی برخوردار باشد، بلکه باید بتواند با نگاهی عمیق، نقادانه و مسئلهمحور، آموزههای دینی را در عرصههای مختلف زندگی فردی و اجتماعی تبیین کرده و به نیازهای فکری و فرهنگی جامعه پاسخ دهد.
از این رو، تلاش کردهایم زمینه حرکت طلاب را از مرحله فراگیری علوم دینی به مرحله تحقیق، تحلیل و تولید علم فراهم کنیم و پژوهش را به بخشی جداییناپذیر از فعالیتهای علمی و آموزشی مدرسه تبدیل کنیم.
مشارکت 85 درصدی طلاب جاری در فراخوان بانوی کرامت و کسب دو رتبه برگزیده کشوری در این جشنواره
مهمترین اقدامات و برنامههای پژوهشی اجراشده در مدرسه طی سال گذشته چه بوده است؟
در سال گذشته برنامههای پژوهشی متعددی در مدرسه اجرا شد که از مهمترین آنها میتوان به مشارکت گسترده طلاب در هجدهمین دوره جشنواره بانوی کرامت اشاره کرد. با برنامهریزی، هدایت و پیگیری معاونت پژوهش، 85درصد طلابجاری مدرسه مقالات خود را به هجدهمین فراخوان بانوی کرامت ارسال کردند که خوشبختانه دو نفر از طلاب مدرسه موفق به کسب رتبه برگزیده کشوری شدند.
همچنین در مسابقه رشد ۱۱، شانزده گروه دو یا سهنفره از طلاب در رقابتهای پژوهشی شرکت کردند که این موضوع نشاندهنده توجه مدرسه به کار گروهی و تقویت روحیه تحقیق و پژوهش است.
ایجاد انگیزه و تبدیل پژوهش به فعالیتی فراگیر در میان طلاب
معاونت پژوهش مدرسه چه برنامهها و ابتکاراتی برای ایجاد انگیزه و افزایش مشارکت طلاب در فعالیتهای پژوهشی داشته است؟
یکی از اقدامات شاخص معاون پژوهش، تلاش برای تبدیل پژوهش به یک فعالیت عمومی و فراگیر در میان طلاب بوده است. ایشان با ایجاد انگیزه، تشویق مستمر، معرفی فرصتهای پژوهشی و هدایت طلاب به سمت جشنوارهها و همایشهای علمی، توانستهاند زمینه مشارکت قابل توجه طلاب را در این عرصه فراهم کنند.
شناسایی استعدادها و پرورش پژوهشگران توانمند
در زمینه شناسایی، جذب و پرورش استعدادهای پژوهشی طلاب چه اقداماتی در مدرسه انجام شده است؟
یکی از اولویتهای معاونت پژوهش، شناسایی استعدادهای علمی و پژوهشی طلاب و فراهم کردن زمینه شکوفایی آنهاست. در این راستا، تلاش شده است با شناخت علاقهمندیها و تواناییهای طلاب، افراد مستعد شناسایی و برای حضور در عرصههای مختلف پژوهشی هدایت شوند.
ما معتقدیم هر طلبه ظرفیت و استعداد ویژهای دارد و وظیفه مدرسه این است که با ایجاد فرصتهای مناسب، این تواناییها را شناسایی و تقویت کند.
توانمندسازی طلاب در مسیر تحقیق و تولید آثار علمی
برای ارتقای مهارتهای تحقیق و تولید آثار علمی چه برنامههایی برای توانمندسازی طلاب اجرا شده است؟
پژوهش یک مهارت است و برای اینکه طلبه بتواند به پژوهشگری توانمند تبدیل شود، باید با اصول و روشهای علمی تحقیق آشنا باشد.
در همین راستا، معاون پژوهش تلاش کرده است زمینه ارتقای توانمندی طلاب در زمینه انتخاب موضوع، مسئلهیابی، جمعآوری اطلاعات، استفاده از منابع معتبر، نگارش علمی و تدوین مقاله را فراهم کند تا طلاب بتوانند با اعتمادبهنفس و مهارت بیشتری در عرصه تولید آثار علمی حضور یابند.
برگزاری ۱۰کارگاه پژوهشی متناسب با پنج پایه تحصیلی
مدرسه در زمینه برگزاری نشستهای علمی، کرسیهای آزاداندیشی، کارگاههای پژوهشی، مسابقات و جشنوارههای علمی چه فعالیتها و دستاوردهایی داشته است؟
در این زمینه برنامههای متنوعی در حوزه نشستهای علمی، کرسیهای آزاداندیشی، کارگاههای آموزشی و پژوهشی و حضور در رویدادهای علمی برگزار کردهایم.
یکی از اقدامات شاخص معاونت پژوهش، طراحی و برگزاری ۱۰کارگاه پژوهشی طی دو نیمسال تحصیلی بوده است. ویژگی مهم این کارگاهها، توجه به اقتضائات علمی و آموزشی طلاب در پایههای مختلف تحصیلی بود؛ بهگونهای که برای هر یک از پنج پایه، محتوای متناسب با سطح علمی، نیازها و توانمندیهای پژوهشی طلاب طراحی و ارائه شد.
بنابراین، کارگاهها بهصورت یکسان و تکراری برگزار نشدند، بلکه با رویکردی مرحلهای، متنوع و متناسب با نیاز مخاطبان برنامهریزی شدند. این شیوه موجب شد طلاب در هر پایه تحصیلی متناسب با سطح علمی خود، آموزشهای پژوهشی مورد نیاز را دریافت کنند.
ترویج فرهنگ مطالعه با اجرای طرح سیر مطالعاتی و مطالعه روزانه
چه اقداماتی برای تقویت فرهنگ مطالعه، کتابخوانی و بهرهگیری از منابع علمی صورت گرفته است؟
مطالعه، زیربنای اصلی تفکر، پژوهش و رشد علمی طلاب است. بر همین اساس، یکی از اولویتهای معاونت پژوهش، ترویج فرهنگ کتابخوانی و تبدیل مطالعه به یک عادت روزانه در زندگی علمی طلاب بوده است.
در این زمینه دو برنامه محوری دنبال شد؛ نخست، اجرای طرح سیر مطالعاتی با هدف ایجاد نظم و استمرار در مطالعه و آشنا کردن طلاب با کتابها و منابع متنوع علمی. تلاش کردیم مطالعه از حالت پراکنده و سلیقهای خارج شود و در قالب مسیری هدفمند و متناسب با نیازهای فکری و علمی طلاب دنبال شود.
دوم، اجرای طرح مطالعه روزانه در برنامه صبحگاه حوزه بود. در این طرح، هر روز ۱۰دقیقه از زمان صبحگاه به کتابخوانی اختصاص داده شد. طلاب در این فرصت به مطالعه کتابهایی با موضوعات متنوع میپرداختند و برداشتها و نکات تأثیرگذار متن را با دیگران به اشتراک میگذاشتند.
باور ما این است که طلبهای که هر روز با کتاب مأنوس باشد، بهتر میاندیشد، عمیقتر تحلیل میکند و در عرصه پژوهش توانمندتر و اثرگذارتر ظاهر میشود.
تبدیل برنامههای پژوهشی به فعالیتهای واقعی و نتیجهبخش
معاون پژوهش در اجرای برنامههای ابلاغی و تحقق اهداف و شاخصهای پژوهشی چه ابتکارات یا اقدامات متمایزی داشته است؟
به نظر من، مهمترین ویژگی خانم ثریا جمشیدی معاون پژوهش مدرسه این است که به فعالیتهای پژوهشی نگاه تکلیفی و اداری ندارد، بلکه با دغدغه و انگیزه درونی این مسئولیت را دنبال میکند.
ایشان علاوه بر اجرای برنامههای ابلاغی، در زمینه افزایش مشارکت طلاب، شناسایی استعدادها، ایجاد انگیزه برای مقالهنویسی و حضور در عرصههای ملی تلاش قابل توجهی داشتهاند.به اعتقاد من، توانایی تبدیل برنامههای پژوهشی به فعالیتهای واقعی و نتیجهبخش، یکی از برجستهترین ویژگیهای اجرایی ایشان است.
انتخاب بهعنوان معاون پژوهش برتر؛ حاصل تلاش، خلاقیت و مسئولیتپذیری
به نظر شما مهمترین ویژگی مدیریتی، تخصصی یا اخلاقی معاون پژوهش که زمینهساز موفقیت ایشان و انتخاب بهعنوان معاون پژوهش برگزیده کشوری شده، چیست؟
به نظر من، انتخاب خانم جمشیدی بهعنوان معاون پژوهش برتر، حاصل مجموعهای از ویژگیهای علمی، مدیریتی، اخلاقی و شخصیتی است. ایشان فردی پرتلاش، مسئولیتپذیر، خلاق، پیگیر و دارای روحیه تعامل و همکاری هستند.
یکی از ویژگیهای برجسته ایشان این است که برای فعالیتهای پژوهشی برنامه دارند و در اجرای برنامهها نیز به پیگیری و نتیجهگیری اهمیت میدهند. همچنین در تعامل با طلاب، تلاش میکنند با تشویق و ایجاد انگیزه، زمینه حضور فعال آنان را در عرصههای پژوهشی فراهم کنند.
به اعتقاد من، این ترکیب از تخصص، تعهد، خلاقیت و روحیه مسئولیتپذیری، نقش مهمی در موفقیت ایشان و کسب این عنوان ارزشمند داشته است.
همدلی و حمایت مدیریت؛ زمینهساز تحقق اهداف پژوهشی
همکاری و تعامل مدیریت مدرسه با معاونت پژوهش چگونه زمینه اجرای بهتر برنامهها را فراهم کرده است؟
ما در مدیریت حوزه معتقدیم موفقیت فعالیتهای پژوهشی حاصل کار فردی نیست و نیازمند همراهی و همدلی تمام ارکان حوزه است.
در همین راستا، تلاش کردهایم با حمایت از برنامههای معاونت پژوهش، ایجاد هماهنگی میان بخشهای مختلف، فراهم کردن بستر اجرایی و تشویق طلاب، زمینه تحقق اهداف پژوهشی را فراهم کنیم.
اعتقاد داریم مدیریت باید نقش پشتیبان و تسهیلگر داشته باشد و به معاون پژوهش فرصت دهد تا با خلاقیت و ابتکار، برنامههای علمی و پژوهشی را به مرحله اجرا برساند.
مدیریت چالشها با برنامهریزی و بهرهگیری از ظرفیتهای موجود
آیا در مسیر اجرای برنامههای پژوهشی با چالش یا محدودیتی مواجه بودهاید؟ برای رفع این موانع چه تدابیری اندیشیده شده است؟
طبیعتاً فعالیت پژوهشی در حوزه با چالشهایی همراه است. از جمله این موارد میتوان به محدودیت زمان طلاب به دلیل تعدد برنامههای آموزشی، تفاوت سطح مهارتهای پژوهشی و ضرورت ایجاد انگیزه مستمر برای حضور در فعالیتهای علمی اشاره کرد.با این حال، تلاش کردیم با برنامهریزی مناسب، اولویتبندی فعالیتها، استفاده از ظرفیت اساتید و هدایت تدریجی طلاب، این موانع را مدیریت کنیم.
پژوهشهای مسئلهمحور با تأکید بر مسائل بانوان و خانواده؛ اولویت سال تحصیلی آینده
برای استمرار موفقیتها و ارتقای سطح فعالیتهای پژوهشی مدرسه در سال تحصیلی پیشرو چه برنامهها و چشماندازهایی دارید؟
چشمانداز ما این است که مدرسه علمیه به محیطی پویا، فعال و اثرگذار در عرصه پژوهشهای دینی و اجتماعی تبدیل شود.در سال تحصیلی پیشرو، برنامههایی همچون شناسایی و حمایت از استعدادهای برتر، ارتقای مهارتهای مقالهنویسی و روش تحقیق، افزایش مشارکت طلاب در جشنوارههای علمی و تقویت فعالیتهای گروهی را دنبال خواهیم کرد.
همچنین توجه به پژوهشهای مسئلهمحور، بهویژه مسائل مرتبط با بانوان و خانواده، از اولویتهای ما خواهد بود. امیدواریم با تداوم برنامههای هدفمند و تقویت زیرساختهای پژوهشی، شاهد حضور پررنگتر طلاب در عرصه تولید علم و پاسخگویی به نیازهای جامعه باشیم.
پژوهش را مأموریت اصلی حوزههای علمیه بدانیم
در پایان، چه توصیهای برای مدیران و معاونان پژوهش سایر مدارس دارید؟
توصیه من این است که پژوهش را بهعنوان یک فعالیت حاشیهای یا صرفاً اداری تلقی نکنند، بلکه آن را یکی از مأموریتهای اصلی حوزههای علمیه بدانند.مدیران باید به معاونان پژوهش اعتماد کنند، از ایدههای خلاقانه آنان حمایت کنند و فضای لازم را برای شکوفایی استعدادهای طلاب فراهم آورند.
همچنین معاونان پژوهش باید بدانند که موفقیت در این عرصه نیازمند صبر، استمرار، انگیزهبخشی و باور به توانمندیهای طلاب است. اگر پژوهش با برنامهریزی، دغدغهمندی و پیگیری مستمر دنبال شود، قطعاً میتوان شاهد رشد علمی طلاب و دستاوردهای ارزشمند در عرصههای مختلف بود.
در پایان این گفتوگو، دستاوردهای مدرسه علمیه فاطمهالزهرا(سلاماللهعلیها) را میتوان حاصل همافزایی مدیریت، تلاش هدفمند معاونت پژوهش و مشارکت فعال طلاب دانست؛ مجموعهای از اقدامات که از نگارش دهها مقاله علمی تا کسب عناوین برگزیده کشوری، نشاندهنده ظرفیت قابل توجه این مدرسه در پرورش طلاب پژوهشگر و نقشآفرینی در عرصه تولید علم دینی است.

